Prof. Dr. Neşe Kocabaşoğlu ile Röportaj: Bireyin Gerçeklik Algısında Yanılsama

Gece Gündüz
A A

Psikiyatri alanına ilgi duyan okurlarımızı şöyle alabilir miyiz?

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Prof. Dr. Neşe Kocabaşoğlu ile kısa bir röportaj gerçekleştirdik.

Bizleri kırmayıp sıcak yaklaşımından ötürü teşekkürü bir borç biliyoruz… İyi okumalar.

1) Nevroz ile psikoz arasındaki farklar nelerdir? Hangi kriterlere göre sınıflandırma yapılır?

Psikoz ve nevroz arasındaki en temel ayrım, gerçeği değerlendirme yetisidir. Bilişsellikte bozulmalar görülür. Psikoz hastalarında; düşünce, konuşma, algı, duygu ve davranışlarda dağılma ve bozulmalar gözlemlenir. Düşünce bozukluklarında delüzyon ve hezeyanlar görülür. Algının bozulması ile ise halüsinasyonlar görülmeye başlanmaktadır. Bu halüsinasyonlar, 5 duyu organımızdan (işitsel, görsel, tat, dokunma ve koklama) herhangi birinde veya birkaçında görülmektedir. Konuşma bozukluğu, dağılmış konuşma, ruminasyon, yaydan çıkma gibi bozukluklar olarak kendini gösterebilir. Davranış bozukluklarında ise çevresel duruma uygun olmayan davranışlar, katatoni vb. gözlemlenir.

2) Hezeyan nedir? Belirtileri nelerdir?

Hezeyan, belli bir dönemde ve toplum içinde gerçeğe aykırı düşünceyi tanımlamak için kullanılmaktadır. Hezeyan; delüzyon, sanrı, paranoya terimleriyle de ifade edilmektedir. Bunlar genellikle zihinsel ya da nörolojik hastalık ile birlikte ortaya çıkmış olsa da belli bir hastalıkla ilişkilendirilmemiştir. Zihinsel ve fiziksel pek çok patolojik durumda ortaya çıkabilir. Psikotik bozukluklarda teşhis açısından önem taşıyan bir durumdur. Özellikle şizofreni tanısında önemli bir yer tutmaktadır. Başka insanların inançlarını önemsemeden, var olan düşüncenin hatalı olduğuna dair kesin deliller olmasına rağmen ve dış gerçeklikten yanlış anlamlar çıkartmaya dayalı, yanlış inançlardır. Bu inançlar, kişinin bağlı olduğu kültürün diğer bireyleri tarafından genelde kabul görmez. Kişide hezeyanların olması, kişinin psikozda olduğunu yani gerçeği test etmesinin bozuk olduğunu gösterir.

Hezeyan, bir nedenden dolayı akla ve mantığa ters gelen şeyleri söyleme, saçma sapan konuşmalar yapmakla yaşanır. Hezeyanda, hakkında yeterli bir delil bulunmayan, konuyla ters olacak şekilde bir yanlış kabulü söz konusudur. Hezeyanın sahibi olan kişi, bu sabit fikirle uğraşır. İnsanların yaşadığı toplumların kültürel yapısına uyacak düşünceler hezeyan sayılmamaktadır. Örneğin; toplumda yaygın olan batıl inançlar, hezeyan değildir.

Hezeyan sahibi kişiler; düşüncelerinin doğruluğunu ispatlamak, kendilerini hayallerindeki düşmanlardan korumak veya haklarını elde edebilmek için yoğun bir çaba sarf ederler. Yaşamları, bu hezeyan çerçevesinde döner.

3) Halüsinasyon nedir? Bir kişi “gerçeği ayırma” zorluğu çekiyorsa neler yapılmalıdır?

Varsanı veya halüsinasyon, bir duyu organını uyaran hiçbir nesne veya uyarıcı olmaksızın, alınan bir sanının varlığına inanma durumudur. Beş duyunun da varsanısı olabilir: Görme, işitme, dokunma, koklama ve tat duyusu. Halüsinasyonlarda kişi, bir hastalığının olduğunu bilmeden; gördüğü, işittiği ve hissettiğine bütünüyle inanır.

Böyle durumlarda hasta yakınlarının güven verici, sakinleştirici olmaları; korkmamaları, hastanın hezeyanlarını ve halüsinasyonlarını desteklememeleri, reddetmemeleri ve buna karşın mümkün olduğunca nötral söylemlerle; güven vererek, kendilerini de kontrol edeceğini söyleyerek, belki bir yanılsama olduğunu söyleyerek hastayı ikna etmeye, yatıştırmaya çalışmaları önerilmektedir.

– Prof. Dr. Neşe Kocabaşoğlu

Hilal Okur

Paylaşmak güzeldir...

Sol Göz Sağ Göz Giriş Baykuş
+ kaç yapar acaba? Cevap Bekleniyor
Şifremi Unuttum
Yükleniyor...